Blog Dogfael

Diolch i lyfr Peter Trudgill roeddwn i’n gwybod fod yr eglwys Iseldireg yn cyfarfod yn Blackfriars Hall, ond doeddwn i ddim yn gwybod ble’r oedd y neuadd. Wedi ychydig o holi a chwilio fe ddeallais fod Blackfriars Hall yn rhan o’r hyn a elwir bellach yn The Halls. Mae’r adeiladau hyn yn agos i’r afon i’r gogledd o’r canol ac yn rhan bwysig o etifeddiaeth hanesyddol a phensaernïol y ddinas.

Adeiladwyd y neuaddau hyn yn 1440-70 fel eglwys y Dominicaniaid, Urdd y Pregethwyr. Ond wrth i’r mynachlogydd gael du diddymu ganrif yn ddiweddarach fe ddaeth corff yr eglwys, a elwir bellach yn St Andrews Hall yn fan cyfarfod i’r ddinas ar gyfer digwyddiadau dinesig. Trowyd y côr yn neuadd arall, Blackfriars Hall ac yno y cyfarfu’r eglwys Iseldireg o’r unfed ganrif ar bymtheg tan ddiwedd y bedwaredd ganrif ar bymtheg.

Erbyn heddiw mae’n bosib hurio’r neuaddau ar gyfer digwyddiadau a dyna’r rheswm na chefais gyfle i fynd i mewn i weld Blackfriars Hall yn iawn. Fel mae’n digwydd roedd ‘na ffair tedi bêrs yn cael ei chynnal yno. Ond fe lwyddais i fynd o gwmpas yr adeilad a gweld gweddill olion yr adeiladau canoloesol.

Yn ddiddorol iawn roedd ‘na gofeb i un o weinidogion yr eglwys Iseldireg wrth yr adeilad, sef Johannes Elison. Yntau a’i wraig Mary oedd unig drigolion yn Lloegr y paentiodd Rembrandt eu portreadau. Erbyn heddiw mae’r darluniau hynny yn Amgueddfa Gelf Gain Boston.

(Dim pleidlais eto)

Rhannu hyn