Eisteddfod 2007-08-09 (5)

Roedd teithio ffiniau siroedd Fflint a Wrecsam yn agoriad llygad oherwydd bod yr ardal mor wledig. O leia dyna’r argraff a gefais i wrth deithio yn ôl i gyfeiriad yr Wyddgrug o Goed-poeth. Wedi troi oddi ar yr A525 a mynd trwy Goed-poeth yr oedd yn rhaid i mi gael mynd trwy Frymbo, man geni’r ffotograffydd Geoff Charles. Pan anwyd Geoff Charles yno ddechrau’r ganrif ddiwethaf roedd y lle yn fwrlwm diwydiannol – ond ar ôl dringo i fyny i’r pentref o’r hyn a welwn i doedd dim ar ôl yno i ddangos hynny bellach. Yr unig gliwiau i’r gorffennol oedd ambell i ystâd ddiwydiannol a thafarn yn dwyn yr enw Miners’ Arms.

Wedyn yn hytrach na mynd yn ôl ar y brif ffordd i’r Wyddgrug trwy Gefn-y-bedd a Chaergwrle fe aethom ni ar hyd dyffryn Afon Cegidog a thrwy bentrefi Y Ffrith a Llanfynydd. Roedd hyn yn newid byd o drefi bychain a phentrefi mawrion ôl-ddiwydianaeth oherwydd yr oeddem ni bellach yn ôl yng nghefn gwlad go iawn. Rhaid i mi gyfaddef nad oeddwn i erioed wedi clywed am y llefydd ond wrth wneud ymchwil wedi dod adref fe ddysgais am un cysylltiad diddorol gyda Llanfynydd. Yma y bu Thomas Richard Lloyd (1820-1891) yn rheithor yn agos i hanner can mlynedd. Mae’r Bywgraffiadur yn crynhoi ei fywyd yn gryno mewn tri gosodiad: “Pleidiai lwyrymwrthodiad oddi wrth ddiodydd meddwol; arferai ddefodau a ystyrid yn ucheleglwysig; yr oedd yn eisteddfodwr brwd ac yn aelod o orsedd y beirdd dan yr enw ‘Yr Estyn’ – tybed a fyddai tri gosodiad yn ormod er mwyn crynhoi fy mywyd i!

Fel y dywedais roedd ardal Y Ffrith a Llanfynydd yn ymddangos yn gwbwl wledig i mi. Mae’n gwbwl bosib bod diwydiant wedi bod yma unwaith, ond erbyn hyn roedd wedi diflannu’n llwyr. I ddweud y gwir unig ôl dyn oedd yn amlwg ar y tirwedd oedd olion Clawdd Offa. Roedd y ffordd trwy’r dyffryn yn dilyn llwybr y clawdd yn agos am dipyn ac roedd yn amlwg hyd yn oed o ffenest y modur wrth deithio heibio. Dyma ardal sy’n haeddu ailymweliad.

(Dim pleidlais eto)

Rhannu hyn