Eisteddfod 2007-08-07 (1)

Os na chefais fy nymuniad ddydd Sul roedd hi’n fater gwahanol ddydd Mawrth. Yn hytrach na mynd i’r eisteddfod roedd RO a minnau am fynd i grwydro ychydig yn Sir y Fflint a Sir Wrecsam. Nid fy mwriad i oedd gorfodi RO i fynd â mi i weld ein hetifeddiaeth, ond roeddwn i’n credu fy mod yn medru cynnig taith ddifyr a fyddai’n cwmpasu nifer o wahanol elfennau diddorol. Fel rhan o’r pecyn cyfan roeddwn i’n cael mynd i Shotton, Mancot a Glannau Dyfrdwy a dwi’n ddiolchgar i’m cyfaill am hynny. Dwi’n hoff o’r llefydd hyn am eu bod nhw’n wahanol, am fod pobol yn dueddol iawn o’u hanghofio a’u hanwybyddu, ond yn fwy na dim am eu bod ar y ffin. Ers yn blentyn mae ffiniau wedi’u fy nifyrru – ffiniau ieithyddol a ffiniau daearyddol yn benodol. Cefais fy magu ym Mynachlog-ddu yng ngogledd Sir Benfro ond ar y ffin gyda Sir Gaerfyrddin ac nid nepell o’r Landsker. Wrth fynd lawr i Arberth, lle’r oedd syrjeri’r doctor, roeddem yn croesi’r ffin rhwng y ddwy sir oedd yn igamogamu trwy bentrefi Clunderwen, Llandysilio a’r Grondre ac wedyn yn croesi’r ffin ieithyddol cyn cyrraedd Arberth ei hun. Fel plentyn roeddwn i’n ceisio dysgu pryd yn union yr oeddem yn croesi’r ffin i mewn i Sir Gaerfyrddin ac yn ôl i Sir Benfro.

Efallai nad yw’n gymaint o syndod felly fod yr ardal ffiniol yma o gwmpas Afon Dyfrdwy yn llawn rhamant i mi. Rydw i’n gyfarwydd â llawer o’r enwau ond yn anaml iawn y cyfyd y cyfle i ymweld â’r ardal, felly roedd heddiw’n gyfle nad oeddwn am ei golli. Felly i ffwrdd â ni tuag at Lannau Dyfrdwy trwy Mynydd Isa a Bwcle. Wedyn dyma droi tuag at Frychdyn a’r ffatri aerofod enfawr cwmni Airbus S.A.S. Yno mae dros 5,000 o bobol yn gweithio yn bennaf ar y gwaith o adeiladu adenydd ar gyfer holl awyrennau Airbus. Mae’r ffatri i’w gweld am filltiroedd ac mae gyrru o gwmpas y safle yn brofiad rhyfeddol. Mae’n fwy o faint sbel na llawer pentref a thref fechan, ac mae’n gorwedd bron â bod ar y ffin. Ar un ochr iddi mae pentref Brychdyn ei hun, nid nepell mae Bretton ac yna yr ochr arall mae Saltney, un o faestrefi Caer mewn gwirionedd, ond ar dir a daear Cymru! Roedd hi’n drawiadol hyd yn oed mor agos â hyn at y ffin roedd ‘na lawer o Gymraeg i’w weld hyd yn oed os nad oedd dim i’w glywed. Cefais i syndod o weld hysbysfwrdd y cyngor bro lleol yn dwyn arwydd gyda’r Gymraeg yn flaenaf “Cyngor Cymuned Brychdyn a Bretton” – sut ymateb fyddai gan rai aelodau seneddol Llafur o Gymru o weld arwydd o’r fath, tybed?

Wedi pasio’r ffatri a chyn mynd i mewn i Saltney go iawn dyma droi oddi ar yr heol fawr ac i lawr hyd at lannau Afon Dyfrdwy. Doedd dim ohoni i’w gweld o’r ffordd. Ond gyda map yn fy llawn roeddwn yn gwybod taw’r cyfan yr oedd angen inni ei wneud oedd dringo’r banc a byddai’r afon yno. A dyna a wnaethon ni ein dau. Parcio’r car wrth y Fferi Uchaf, y fferi agosaf at y bont mae’n debyg, a dringo dros y gamfa. Roedd yr afon i’w gweld yn blaen, ac roedd ffatri Airbus yno hefyd yn cadw cwmni i ni – cyfuniad rhyfedd o fyd natur (o dan reolaeth dyn) a diwydiant sydd i’w weld yn gyffredin o gwmpas Cymru, fel ym Mhwll Cynffig ger Port Talbot lle roedden ni wedi ymweld ag ef flwyddyn yn ôl adeg Eisteddfod Abertawe 2006.

Rhagor o luniau o ffatri Airbus, Brychdyn.

(1 yn pleidleisio, cyfartaledd: 1.00 allan o 5)

Rhannu hyn